De muis is te lief om te vermoorden

Trouw - Boeken, 10 maart 2007
Door Bas Maliepaard

Tussen de vijf genomineerden voor de Gouden Uil Jeugdliteratuur, die 31 maart in Vlaanderen wordt uitgereikt, valt één boek in het bijzonder op: ‘Een kleine kans’ van de Nederlandse debutante Marjolijn Hof. Het is zo’n zeldzaam sterk en origineel kinderboek dat het deze belangrijke prijs meer dan verdient.

De vader van Kiek is arts bij een hulporganisatie en tijdens zijn laatste reis naar een oorlogsgebied is hij in de rimboe verdwenen. Niemand weet waar hij gebleven is en voor het thuisfront zit er niets anders op dan wachten en hopen dat hij weer gevonden wordt.

Kiek is bang dat haar vader doodgaat. Mama zegt dat het niet zo’n vaart zal lopen, want hoeveel kinderen met een dode vader kent Kiek eigenlijk? Precies: maar eentje. De kans op een dode vader is dus niet zo groot.

Na die uitspraak ontwikkelt Kiek een krankzinnige vorm van kansberekening om haar angst onder controle te krijgen. Ze bedenkt dat een dode hond én een dode muis én een dode vader nóg minder voorkomt dan alleen een dode vader. En dus wil Kiek heel graag een meisje met een dode hond en een dode muis worden om zo de kans dat haar vader omkomt te verkleinen.

Deze briljante vondst werkt Marjolijn Hof met spitse pen uit tot hilarische scènes, zonder het diepere motief van de angst weg te lachen. Kiek gaat naar de dierenwinkel en koopt een muis, maar die is veel te lief om te vermoorden. Daarom gaat ze nog een keer en vraagt om een oude of mislukte muis, die uit zichzelf zal overlijden. Dat lukt, maar een hond is moeilijker. Kieks stinkende worsthondje Mona wil niet luisteren als Kiek haar droogjes commandeert: ‘Ga dood.’ Als ze Mona uitlaat en bij een viaduct komt, ontstaat er kortsluiting in haar hoofd. Ze tilt het beest aan zijn halsband over de reling. Durft ze Mona los te laten?

Zo kort samengevat klinkt het verhaal wellicht een tikje morbide, maar dat is ‘Een kleine kans’ niet. Kiek schrikt van haar ideeën en wordt er zelfs misselijk van. De angst dat haar vader doodgaat, beheerst haar gedachten, maar ook de afgeleide angst dat ze de controle over zichzelf kwijtraakt en een dierenmoordenaar zal worden. Het is werkelijk een prestatie van formaat dat Hof die nare gevoelens zo haarscherp weet te beschrijven zonder er een triest verhaal van te maken.

Haar taal is bovendien afgeroomd en tegelijk sprankelend, de dialogen direct en ontwapenend, de observaties altijd raak. Zoals wanneer Kieks vriendinnetje Margje de verdwenen vader een held noemt: ,,Opeens zag ik mijn vader duidelijk voor me. Ik dacht aan het woord ‘held’ en omdat het niet bij mijn vader paste, zag ik hem precies zoals hij echt was. (...) Mijn keel deed pijn. Ik kon bijna niet meer slikken. ‘Moet je huilen?’ vroeg Margje. ‘Nee,’ zei ik. ‘Je mag best huilen,’ zei Margje. ‘Bemoei je met je eigen zaken,’ zei ik."

Update: Op 31 maart 2007 is dit boek bekroond met de Gouden Uil Jeugdliteratuur: www.degoudenuil.be.

Update: Maandag 4 juni 2007 werd bekend gemaakt dat Marjolijn Hof een Zilveren Griffel krijgt voor dit boek en genomineerd is voor Goud.

Lees ook de recensie van 'Oversteken' van Marjolijn Hof uit Trouw.

Alle teksten en afbeeldingen op deze website zijn auteursrechtelijk beschermd. Als u gebruik wilt maken van één
van de teksten of afbeeldingen, kunt u contact opnemen via het formulier.