'Val doooooood!' schreeuwt Mik

Trouw - Boeken, 1 november 2008
Door Bas Maliepaard

Rotjongens uit achterbuurten spelen zelden de hoofdrol in jeugdromans. Ze zijn niet de sympathieke helden met wie lezers zich makkelijk identificeren. Maar Mikael Engström verdiept zich desondanks graag in de psyche van probleemkinderen en weet die indrukwekkend genuanceerd te beschrijven. 'Op het randje' schetst een schrijnend portret van de twaalfjarige Mik. In het eerste hoofdstuk gooit hij al een scherpe steen tegen het hoofd van een dronken zwerver. ,,Val doooooood!”, schreeuwt hij. ,,Zuipen jullie je verdomme maar kapot!”

Zonder Miks gedrag goed te praten, laat Engström zien dat jongens meestal niet zómaar rotjongens worden. Mik woont in een troosteloze flatwijk, heeft geen moeder meer en zijn vader is alcoholist. Oudere broer Tony, zijn enige houvast, heeft foute vrienden en laat Mik steeds vaker links liggen. De schoolpsycholoog begrijpt hem niet en Maatschappelijk Werk wil hem uit huis plaatsen.

Mik voelt zich door dit alles vreselijk onzeker en machteloos en probeert dat te camoufleren door zich te misdragen. Ondertussen schuurt de eenzaamheid ’als een slang met omgekeerde schubben’ door zijn binnenste. Miks afgeschermde gevoelsleven is zo indringend beschreven dat je niet anders kunt dan die etter in je hart sluiten.

In afwachting van een plek in een pleeggezin moet Mik bij zijn alleenstaande tante Lena logeren. Ze woont in een Noord-Zweeds dorpje, waar het bijna altijd winter is (en dat levert schitterende natuurbeschrijvingen op).

Het gehucht wordt bevolkt door onvergetelijke personages. Lena zelf is een warme vrouw met eigenaardige gewoontes: ze stookt de kachel met boeken. De licht geschifte tweelingbroers Bengt en Bertil hebben al dertig jaar ruzie, maar kunnen niet zonder elkaar. En de dorpskinderen jatten katten om ze pas terug te brengen als het vindersloon hoog genoeg is. Mik voelt zich thuis, sluit vriendschappen en wordt verliefd. Maar Maatschappelijk Werk wil Mik niet bij een alleenstaande vrouw laten opgroeien en plaatst hem in een afschuwelijk gezin. Mik besluit te vluchten.

Deze roman gaat niet alleen over het vinden van een nieuw thuis, maar ook over de broederliefde tussen Mik en Tony. Prachtig hoe dat verhaal extra diepgang krijgt door de vele verwijzingen naar ’De gebroeders Leeuwenhart’ van Astrid Lindgren. Het verdient aanbeveling die klassieker vooraf nog eens te lezen. Maar ook zonder die achtergrondkennis is ’Op het randje’ een boek om stil van te worden.

Alle teksten en afbeeldingen op deze website zijn auteursrechtelijk beschermd. Als u gebruik wilt maken van één van de teksten of afbeeldingen, kunt u contact opnemen via het formulier.