Achtergrondartikel: Geronimo Stilton, een hoffelijke muis in driedelig pak

Door Bas Maliepaard
Illustraties: Edizioni Piemme Spa

Trouw De Gids, 21 februari 2006

Vorige

Loes Randazzo begon 'te stuiteren van enthousiasme' toen ze op de Frankfurter Buchmesse kennismaakte met schrijver Geronimo Stilton. Als Italiaans georiënteerde vertegenwoordigster van kinderboeken, en ook een beetje 'uitgeefster zonder geld', is Randazzo altijd op zoek naar boeken die een Nederlandse vertaling waard zijn. Stiltons werk was bijzonder, dat zag ze meteen. Om nog maar te zwijgen over de man zelf: een hoffelijke muis in driedelig pak.

De ’muizenissige’ avonturen van Geronimo Stilton zijn een wereldwijde hit onder kinderen vanaf acht jaar. In Stiltons geboorteland Italië heeft uitgever Piemme in vijf jaar over de honderd autobiografische boeken van de muis gepubliceerd en er ruim tien miljoen exemplaren van verkocht. Daarmee is Stilton in Italië vele malen populairder dan Harry Potter.

Internationaal doet hij het ook niet slecht. De boeken zijn inmiddels in 35 landen verschenen. Nederlandse uitgevers liepen op de Buchmesse niet zo snel warm voor de muis. Maar het enthousiasme van Loes Randazzo werkte uiteindelijk toch aanstekelijk. In navolging van buitenlandse giganten als Bertelsmann en Scholastic, besloot de kleine uitgeverij Zirkoon de boeken te vertalen.

,,Ik was ervan overtuigd dat Geronimo Stilton veel Nederlandse kinderen ook zou aanspreken", zegt Randazzo. ,,De boeken zijn grappig en eigentijds geschreven en zien er heel aantrekkelijk uit. Er staan veel stripachtige illustraties in en de tekst wordt gebroken door typografische grapjes. Bovendien biedt het personage Geronimo veel mogelijkheden buiten de boeken om. Door de levensechte wereld die om hem heen is gecreëerd, geloven Italiaanse kinderen in hem, zoals Nederlandse kinderen in Sinterklaas geloven. Hij krijgt stapels post en treedt ook vaak op."

Stilton stelt zich als een ware James Bond aan zijn lezers voor: 'Mijn naam is Stilton. Geronimo Stilton.' Maar hij is heel wat braver dan de geheim agent. Geronimo werd geboren in Rokford, een dorp op Muizeneiland. Hij studeerde Geschiedenis van de Rattentaal en Filosofie van de Snorhaar. Al twintig jaar staat hij aan het hoofd van het uitgeefbedrijf dat hij van zijn opa heeft overgenomen en publiceert hij het meest gelezen dagblad van Muizeneiland: 'De Wakkere Muis'.

Op de jacht naar primeurs voor zijn krant, beleeft hij samen met zijn rebelse zus Thea en neef Klem doldwaze avonturen. Stilton vindt in elke belevenis stof voor een nieuwe bestseller, die hij uitbrengt onder klinkende titels als 'De familie Duistermuis' of 'Echte muizenliefde is als kaas'.

Regelmatig trekt hij lering uit wat hij heeft meegemaakt. ,,Geronimo is heel politiek correct, iemand op wie je weinig tegen kunt hebben", zegt Loes Randazzo. ,,Maar iedereen moet het ook met hem kunnen vinden, daarvoor is hij de held van het verhaal. Voor de ondeugende zaken heeft hij zijn zus en zijn neefje."

De verkoopcijfers van de eerste Nederlandstalige Stilton-boeken vielen tegen. Volgens Loes Randazzo lag dat aan een aantal inschattingsfouten: ,,In Italië waren het paperbackuitgaven, maar dat werkte niet in Nederland. We hadden ook de typografische grapjes eruit gelaten en de vertaling was te letterlijk. Veel humor ging daardoor verloren. Bovendien was er geen budget voor een grote marketingcampagne."

Iris Mollinger, uitgever van Zirkoon, zag ook dat het niet helemaal de goede kant op ging. Maar inmiddels was ook zij gevallen voor de charmes van Stilton. Ze dacht er dus geen moment aan de serie te stoppen. ,,Eind 2003 kwam ik tot de conclusie dat er veel meer marketingbudget nodig zou zijn om Geronimo in Nederland groot te maken", vertelt Mollinger. ,,Ik ben daarom intensief op zoek gegaan naar externe financiering. Vorig jaar kon ik een nieuwe, zelfstandige uitgeverij oprichten, speciaal voor de boeken van Geronimo. We hebben het bedrijf De Wakkere Muis genoemd, naar Geronimo’s krant."

De eerste Stilton-boeken kwamen opnieuw uit in een frisse vertaling van Loes Randazzo, mét de typografische grapjes én een harde kaft. Ook verschenen, naast de dunne delen, de twee lijvige boeken 'Fantasia' en 'Fantasia II'. In beide boeken zitten kras-en-ruik pagina’s, met de geur van chocola of trollenvoeten.

Sinds er eind vorig jaar een commercial voor 'Fantasia' op kinder- televisiezender Nickelodeon werd uitgezonden, lijkt Geronimo in Nederland eindelijk voet aan de grond te krijgen. De 20.000 exemplaren die van beide Fantasia’s gedrukt werden, zijn uitverkocht.

Maar is Geronimo Stilton daarmee niet vooral een voorzichtig commercieel succes in plaats van de hype waarop gehoopt werd? ,,Zonder marketing bereik je tegenwoordig in de boekenwereld bijna niets meer", zegt Loes Randazzo. ,,In Italië was Stilton een roos in de woestijn. Hier moeten wij opboksen tegen heel veel mooie boeken. Een goede marketing helpt natuurlijk, maar alleen daarmee wordt een serie geen hype. Dat kan alleen ontstaan als je ook kwaliteit biedt. Met Geronimo komen kinderen niet bedrogen uit. Als ze eenmaal een boek van hem kennen, willen ze de rest ook lezen."

Stiltons kwaliteit schuilt volgens uitgever Iris Mollinger vooral in de combinatie van typografie, illustraties en vlotte tekst: ,,De Stilton-boeken vullen het gat tussen stripverhalen en kinderboeken. Dat is ook de reden waarom veel kinderen die normaal nauwelijks lezen, opeens weglopen met Geronimo."

„Daarom zijn het goede kinderboeken!", meent Loes Randazzo. ,,Geen titel uit deze reeks zal ooit een Zilveren Griffel winnen, maar kinderen kiezen de boeken zelf! Ik heb een hekel aan het snobisme in de kinderboekenwereld. Alles moet heel erg verantwoord zijn. Strips zijn not done, De Kameleon kan niet meer... Ik denk dan: laat kinderen eerst eens ontdekken dat lezen leuk kan zijn. Laat ze ervaren dat achter die zwarte lettertjes een mooi verhaal verborgen ligt. Met de Stilton-boeken gooi je een kind niet meteen in het diepe, maar in een pierebadje waarvan ze het gevoel hebben: dit overleef ik wel."

Bij kinderen is Geronimo Stilton een beginnende hype, weet Randazzo: ,,Ik stond op het openingsfeest van de Kinderjury in de Arena verkleed als Geronimo, om eens te kijken hoe kinderen reageren. Die kwamen massaal op me af om samen op de foto te gaan of een handtekening te vragen. Ik zou me in hun plaats meteen afvragen wie er in dat pak zit, maar voor kinderen is dat geen probleem. Voor hen lééft Geronimo."

Het is typisch iets voor volwassenen om te willen weten wie de echte bedenker van het wereldwijde succes is. De Nederlandse en Italiaanse uitgevers willen daar niets over kwijt. ,,The real author of Geronimo’s books, is Geronimo Stilton, of course!" laat Edizioni Piemme in een e-mail weten.

Een kleine zoektocht op internet en in Italiaanse tijdschriften, levert echter al snel de naam Elisabetta Dami op als 'het hoofd en het hart' van Geronimo Stilton. Maar Dami staat niet bekend als kinderboekenauteur en het is bovendien haast onmogelijk dat zij helemaal alleen verantwoordelijk is voor de enorme productie van meer dan honderd titels.

Met die karige informatie moeten nieuwsgierige volwassenen het voorlopig doen. ,,Gebruik je fantasie", adviseert Loes Randazzo. ,,Waarom zou een muis niet zijn eigen boeken kunnen schrijven? Sluit je ogen, stel je het voor, en het kan. Dat is Geronimo’s grootste kracht. Voor kinderen bestaat hij en van die positie maakt hij handig gebruik om ze weer aan het lezen te krijgen."

Luchtjes

Muizenjournalist Geronimo Stilton was de eerste die op grote schaal kras-en-ruik pagina’s in zijn boeken meedrukte. In Nederland zijn ooit wel eens in een kleine oplage geurige kartonboekjes verschenen, maar luchtjes in een leesboek is uniek. Hoe ruiken zeemeerminnen, trollenvoeten of aardmannetjes? Op die vraag krijg je een antwoord als je over de acht verschillende geurpagina’s in Stiltons avontuur 'Fantasia' krast. Drukkerij Giethoorn ten Brink paste speciaal voor de druk van het boek haar machines aan. ,,Eerst worden de pagina’s gewoon in kleur gedrukt", vertelt Danny Kleijn van de drukkerij. ,,Dan komt er een matte lak overheen met daarin miljoenen geurcapsules. Elke keer als je over de pagina krast, gaan er wat capsules open. Pas na ongeveer honderd keer krassen is de geur eraf." De Italiaanse uitgever Piemme heeft de basisgeuren bedacht, maar de Nederlandse medewerkers van Zirkoon moesten toch nog weken aan potjes zwavelgeur en zweetvoetenlucht ruiken voor de juiste geuren gemaakt konden worden. ,,Sommige geuren zijn erg moeilijk chemisch na te maken. Dan is het dus een kwestie van veel mengen en steeds ruiken of het wat is”, zegt Danny Kleijn. Uit de vele enthousiaste reacties die de uitgever ontving, mag geconcludeerd worden dat de geurtjes populair zijn. Maar is het niet allemaal wat overdreven? ,,Ik vind van niet", zegt Loes Randazzo. ,,Dit soort grappen hebben de functie kinderen in een boek te interesseren en aan het lezen te krijgen. En het werkt, want aan de televisie kun je niet ruiken!"

Kijk voor meer informatie over de boeken op www.geronimostilton.nl.

 

© Bas Maliepaard 2021 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt