Interview Floortje Zwigtman: Meer bieden dan alleen verhalen over verliefde brugklassers

Door Bas Maliepaard
Fotografie: Werry Crone

Trouw De Gids, 21 april 2006

Vorige

,,De vlag hangt uit en de poes heeft een sardientje gekregen", giechelt Floortje Zwigtman (32) als ze haar mobieltje uitdrukt. ,,Dat was mijn trotse vader. Hij viert mijn overwinning thuis." Ze moet even op adem komen, in een rustig café aan de Oude Gracht in Utrecht. In het overvolle muziekcentrum Vredenburg heeft ze net de Gouden Zoen voor de beste jeugdroman van het jaar in ontvangst genomen. Het was de tweede bekroning voor haar vuistdikke boek ‘Schijnbewegingen’, dat vorige maand ook al de Vlaamse Gouden Uil in de wacht sleepte.

Hoewel Floortje Zwigtman pas drie jeugdromans heeft geschreven, is dit overweldigende succes voor haar niet nieuw. Ook haar vorige boek ‘Wolfsroedel’ viel drie jaar geleden dubbel in de prijzen; ze kreeg er de Gouden Uil voor én een Zilveren Zoen. De vakjury’s zijn lyrisch over Zwigtmans zwierige stijl, haar uitvoerige, meeslepende manier van vertellen en - niet te vergeten - haar eigenzinnige onderwerpkeuze.

,,Ik schrijf over ongewone, scherpe thema’s", zegt Zwigtman. ,,Mijn boeken moeten over iets meer gaan dan verliefde brugklassers. Daar heb ik helemaal niets mee. Ik wil tot op het bot gaan, diepe gevoelens ontdekken en er schaamteloos over schrijven."

Dat uitgangspunt levert ongekend openhartige en controversiële literatuur op. In het bloeddorstige ‘Wolfsroedel’ schreef Zwigtman nietsontziend over hoe het kwaad dat in elk mens zit tot gewelddadige uitbarstingen kan komen. ‘Schijnbewegingen’ vertelt het zinderende verhaal van Adrian Mayfield, verkoper in een herenmodepaleis in Victoriaans Londen. Als hij ontslagen wordt, moet hij op een andere manier aan zijn geld komen. Adrian raakt als schildersmodel verzeild in de kring flamboyante kunstenaars rond de homoseksuele schrijver Oscar Wilde en wordt uiteindelijk een gewilde jongenshoer.

Maar ‘Schijnbewegingen’ gaat over meer dan dat. Het is vooral het intense gevoel van verlatenheid waar Adrian mee te maken krijgt dat het boek zo overweldigend maakt. ,,Het besef dat je alleen bent in een wereld die het een rotzorg is of je bestaat of niet, kent ieder mens", zegt Zwigtman. ,,Ik ontdekte pas tijdens het schrijven dat het boek ook daarover zou gaan. Ik schreef onderzoekend en werd opeens geconfronteerd met Adrians grootste angst. Ik realiseerde me dat totaal machteloos en alleen zijn ook míjn grootste angst is. Waarschijnlijk kwam dat toen zo sterk naar voren omdat mijn moeder op sterven lag. Ouders zijn je eerste houvast in het leven, de enige mensen die onvoorwaardelijk van je kunnen houden. Als één van hen sterft, merk je dat niets voor altijd is, dat je werkelijk alleen bent."

Een behoorlijk zware boodschap voor een jeugdroman, vinden sommigen. Maar Floortje Zwigtman denkt daar anders over: ,,Een boodschap klinkt opdringerig en dat is het niet. Ik laat mezelf en mijn lezers alleen iets zien. Het is een universele gedachte die hoort bij volwassen worden en die ik leer begrijpen door erover te schrijven. Waarom mag dat niet door jongeren gelezen worden? Ik heb de vrijheid om het héle verhaal te vertellen en die laat ik me niet afnemen."

Veel jeugdauteurs aarzelen volgens Zwigtman om over de moeilijke problemen in het leven te schrijven. Of ze hebben een dwangmatige behoefte om het verhaal goed te laten eindigen. ,,Lezers hebben niks aan een oplossing op papier. Die werkt in het echte leven toch niet. De zoektocht van Adrian kan de lezer alleen helpen begrijpen dat er veel manieren zijn om iets te beleven. Dat het nodig is om je in te leven in anderen en je overtuigingen steeds opnieuw te bezien en soms weg te werpen."

Dat inleven lijkt voor Floortje Zwigtman geen probleem. In ‘Schijnbewegingen’ weet ze zowel de gevoelens van een homoseksuele jongen als de Victoriaanse samenleving haarscherp te treffen. ,,Op de middelbare school las ik al heel veel 19e eeuwse romans, dus die wereld kende ik al goed. Maar ik ben natuurlijk ook naar Londen gegaan en heb uitgebreid literatuuronderzoek gedaan. Ik vond een paar interessante studies over de positie van homo’s in Victoriaans Engeland. Bijna iedereen kent die geschiedenis wel een beetje door de beroemde Oscar Wilde processen, maar hoe eigenaardig het eigenlijk in elkaar zat, weet bijna niemand. De rechters die homo’s veroordeelden hadden bijna allemaal zelf aan homoseksuele handelingen deelgenomen. Ze waren naar kostschool geweest en daar hoorde seks tussen jongens er gewoon bij. Dat ze zich later tegen de herenliefde keerden had te maken met de grote behoefte van Victorianen om zich te conformeren aan het heteroseksuele ideaalbeeld. Ze wilden de wereld laten zien dat zij de ultieme beschaving hadden bereikt, dat ze leefden zoals het hoorde."

Voor Floortje Zwigtman en haar lezers is ‘Schijnbewegingen’ nog maar het begin van een lange ontdekkingstocht door het schemerig Londen van ruim een eeuw geleden. ,,Dit is echt een gedetailleerde inleiding. Heerlijk om te schrijven, maar in de volgende twee boeken hoef ik minder uit te leggen. De scènes zijn dan compacter en de spanningsbogen korter. Ik weet inmiddels hoe het met Adrian verder zal gaan en dat hij zijn angst om alleen te zijn niet kwijtraakt. Waar ik nog wel over nadenk is of ik hem na alle ellende misschien toch ook wat geluk verschuldigd ben."

De Gouden Zoen 2006 werd woensdag 19 april uitgereikt aan ‘Schijnbewegingen’, De Fontein, € 19,95.

Lees ook de recensies over andere boeken van Floortje Zwigtman:

 

© Bas Maliepaard 2021 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt