Achter de draad - Hans Kuyper

'Vlucht uit België'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 7 juni 2014

Vorige

“Een geknetter als van een vreugdevuur klinkt op, de hond jankt. Uit zijn kop en rug schieten blauwe vlammen omhoog, en een vuile zwarte rook. Het beest verkrampt, rolt zich op, stuiptrekkend, terwijl het vuur (…) hem verteert.”
Het hekwerk onder hoogspanning dat de Duitsers in de Eerste Wereldoorlog aan de Belgisch-Nederlandse grens optrokken, kostte niet alleen dieren, maar ook naar schatting honderden mensen het leven. De ‘dodendraad’, zoals de versperring al snel werd genoemd, moest Belgische vluchtelingen en smokkelaars tegenhouden.

Tegen deze achtergrond schreef Hans Kuyper een heel aardige historische jeugdroman, die vooral opvalt vanwege het ongebruikelijke Nederlandse perspectief. Er zijn niet veel jeugdboeken over de Eerste Wereldoorlog, laat staan verhalen met het neutrale Nederland als voornaamste decor.

De dertienjarige Mars woont in een hoeve vlakbij de grens. Kuyper verzon de sfeervol beschreven locaties – met mooie  namen als Neerdonk, Achemont, Montse Kluis – maar schijnt zich daarbij voornamelijk te hebben laten inspireren door de streek tussen Budel en het Vlaamse Hamont-Achel.

Mars’ moeder is gestorven, wie zijn vader is weet hij niet. De norse pungelaar (beroepssmokkelaars werden naar hun rugzak genoemd) Geert zorgt voor hem. ’s Nachts staat Mars voor de pungelaars in het bos op wacht, in de ochtend schiet hij hazen met zijn boog. Zijn tamelijk onbezorgde leven verandert als Geert een dikke vrouw mee over de grens neemt.

Deze Lijne is zwanger, ‘de enige manier waarop je in België nog dik kunt worden’. Ze vertelt Mars dat ze haar kind later terug wil brengen naar het dorp waar ze vandaan komt. Als Lijne kort na de bevalling overlijdt en Geert verdwijnt, besluit Mars de baby naar haar familie te brengen. Er volgt een spannende tocht over de dodendraad en door oorlogsgebied.

Kuyper schuwt de gruwelijke details niet (Mars schiet niet alleen hazen) en schept levensechte personages, al had Mars’ verdriet en ontreddering na Lijnes dood meer diepgang kunnen gebruiken en vlamt de voor het verhaal onnodige verliefdheid tussen Mars en Lijnes zusje ongeloofwaardig snel op.

Zijn stijl is helder, verzorgd, maar ook gewoontjes. Kuyper probeert wel wat poëzie in het verhaal te brengen, maar doet dat opzichtig met de iets te vaak herhaalde metafoor van paardenbloempluis, als mensenlevens die soms wel en soms niet hun doel bereiken. Maar als geheel boeit en overtuigt ‘Achter de draad’.
 
Hans Kuyper: Achter de draad. Leopold, Amsterdam. 183 blz. € 14,99. Vanaf 10 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt