Allemaal willen we de hemel - Els Beerten

'Held of verrader: zo simpel ligt dat niet'
Door Bas Maliepaard

Trouw boeken, 10 januari 2009

Vorige

Het heeft even geduurd voordat de jeugdliteratuur toe was aan genuanceerder oorlogsboeken dan 'De Engelandvaarders' van K. Norel en 'Reis door de nacht' van Anne de Vries. Pas in de jaren zeventig werd het beeld van patriotten contra verraders enigzins doorbroken door Evert Hartman en Jan Terlouw. Hartmans 'Oorlog zonder vrienden' gaat over de zoon van een NSB'er, en Terlouw vroeg in zijn recent verfilmde 'Oorlogswinter' ook aandacht voor het schemergebied tussen goed en fout.

Toch werd dat grijze gebied in een jeugdboek bij mijn weten nooit eerder zo secuur en invoelbaar onder de loep genomen als in de vuistdikke roman 'Allemaal willen we de hemel' van Els Beerten.

Het boek beschrijft hoe de Vlaamse tieners Renée, haar broers Jef en kleine Remi en hun gezamenlijke vriend Ward tijdens de oorlogsjaren opgroeien. Jef en Ward willen helden worden en zien een mogelijkheid als ze in aanraking komen met het Vlaams Nationaal Verbond. Die groepering ronselt jongens om samen met de Duitsers aan het oostfront tegen de Russen te vechten. Jef en Ward zijn naïef genoeg om te geloven dat het bolsjewisme een groter gevaar voor katholiek Vlaanderen vormt dan de Duitse bezetter.

Jef wordt door zijn ouders onmiddellijk teruggefloten, maar Ward is niet op andere gedachten te brengen. Zelfs Renée, zijn lief, kan niet voorkomen dat hij vertrekt.

Zelf heeft Ward pas door dat hij erin geluisd is, als hij in Duitsland de Hitlereed moet afleggen en door de SS wordt ingelijfd. Maar dan is het te laat om terug te keren; deserteren is zijn eer te na, bovendien kan hij dan de kogel krijgen.

In zijn dorp is hij als foute jongen natuurlijk niet meer welkom. Jef daarentegen groeit daar uit tot een held. Ten onrechte, maar dat weten alleen Ward en hij.

Om beurten komen de vier jongeren aan het woord: elk als ik-persoon in eigen hoofdstukken. Een vorm die aanvankelijk verwart, maar die de lezer de kans geeft de gebeurtenissen van alle kanten te bekijken. Het leidt tot prachtig uitgediepte karakters, die je zowel door de ogen van anderen als van binnenuit leert kennen.

Beerten roert ook in de chronologie: het verhaal springt heen en weer tussen de oorlogsjaren. De ene keer reconstrueert ze een gebeurtenis, de andere keer schrijft ze er naar toe. Zo bouwt ze een ontregelend drama over vriendschap en loyaliteit, over de vraag wanneer een keuze verwijtbaar is en over de onmacht als het noodlot je te grazen neemt. Een aangrijpende roman voor jeugdige en volwassen lezers.

Els Beerten: Allemaal willen we de hemel. Querido, Amsterdam. ISBN 9789045106199; 498 blz. € 17,95. Vanaf 14 jaar.

Lees ook de recensies over andere boeken van Els Beerten:

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt