De jongen die met piranha's zwom - David Almond

'Stan de vissenfluisteraar'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 1 maart 2014

Vorige

Sinds zijn ouders zijn overleden, woont Stanley Potts bij zijn tante en oom, die na zijn ontslag een visfabriek is begonnen in zijn eigen huis. Het staat zó vol sardientjes en makrelen dat Stan (net als Harry Potter) in een kast moet slapen. Ook moet hij keihard moet meewerken. Op zijn verjaardag krijgt hij een dagje vrij en redt hij op de nabijgelegen kermis dertien verwaarloosde goudvissen, met bekjes die ‘van O en O en O’ gaan. Als oom die goudvisvriendjes óók inblikt, loopt Stan weg.

Daar komt dit onstuimige avontuur van de Britse sterauteur David Almond op stoom. Als hulpje van de vis-een-eendje-kraam reist Stan mee met de kermis, waar hij kleurrijke types ontmoet, zoals waarzegster Madame Rose, die hem een mooie toekomst voorspelt. Tussen de kermisklanten valt Stan op, omdat hij zo’n positieve invloed op mensen heeft en bovendien een soort vissenfluisteraar is. De legendarische Pancho Pirelli, de man die op kermissen in een aquarium met piranha’s zwemt, ziet in Stan zelfs zijn opvolger - jammer dat de titel die uitkomst al weggeeft.

Wie van over the top houdt, komt aan zijn trekken. Almonds toon is eigenzinnig, opzwepend, met zinnen vol stuwende werkwoorden (“hij duwde, deinde, danste en draaide”), maar soms ook wat sentimenteel en boodschapperig. “Met een goed hart (…) red je het uiteindelijk toch”. Of: “Niet de piranha is je vijand, angst is je vijand”.

De meeste personages zijn bovendien karikaturaal en lijken soms nauwelijks een ander doel te dienen dan de lach. Zoals Clarence C. Clapp, de louche inspecteur van de firma ROT, die alle zaakjes onderzoekt ‘waar een luchtje aan zit’ en uiteindelijk de visfabriek ontruimt. Zijn verhaspelende taalgebruik is grappig, maar zijn precieze rol in het verhaal blijft te diffuus.

En dan zijn er nog de onderbrekingen, waarin Almond de lezer inwrijft dat alles verzonnen is: “Dit is maar een verhaal. Clarence P. Clapp bestaat alleen op de bladzijden van dit boek en in dat geheimzinnige oord dat verbeeldingskracht heet”. Almond maakt het je op die manier wel heel moeilijk om het avontuur nog serieus te nemen. Vermakelijk is het allemaal wel, maar het drama van de verweesde jongen die zijn lotsbestemming vindt, komt – bij mij althans – daardoor nauwelijks binnen.
 
David Almond: De jongen die met de piranha’s zwom. Vertaald uit het Engels door Annelies Jorna. Ill. Oliver Jeffers. Querido, Amsterdam. 192 blz. € 17,50. Vanaf 9 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt