De jongen in de gestreepte pyjama - John Boyne

'Hartverscheurende vriendschap in Auschwitz'
Door Bas Maliepaard

Trouw boeken, 25 maart 2006

Vorige

Dit boek lezen, doet pijn. 'De jongen in de gestreepte pyjama' is een bijna onverdraaglijk droevig verhaal over de vriendschap tussen twee negenjarige jongens in vernietigingskamp Auschwitz. Schmuel woont aan de ene kant van het hek in een barak en heeft altijd een gestreepte pyjama aan. Bruno woont aan de andere kant, in een gewoon huis met uitzicht op het kamp.

,,'Wie zijn al die mensen buiten?' zei Bruno. 'Ah, die mensen', zei vader knikkend en met een lichte glimlach. 'Die mensen... nou, dat zijn helemaal geen mensen, Bruno.'" Vader is een nazi-commandant die door de Furie, zoals Bruno denkt dat de Duitse leider heet, is aangesteld als hoogste baas van het kamp. Bruno heeft geen idee wat dat betekent. Hij is erg naef. Zijn droom om ontdekkingsreiziger te worden, houdt hem meer bezig dan het werk van zijn vader.

Bruno oefent alvast in de buurt en ontdekt zo de magere Schmuel, die achter de omheining op de grond zit. De twee jongens raken bevriend en spreken elke middag af. Bruno heeft ook tijdens de gesprekken met Schmuel geen flauw idee wat er zich allemaal afspeelt. 'We eten pas om half zeven. Hoe laat eten jullie?' vraagt hij zijn vriend.

Dat de wrede werkelijkheid beide jongens, maar vooral Bruno, grotendeels ontgaat is hartverscheurend. Want de lezer heeft geen woorden nodig om te begrijpen welk drama zich op de achtergrond voltrekt. Door de nonchalante toon wordt hunonwetendheid des te aangrijpender; het effect doet denken aan de film 'La vita bella' van Roberto Benigni, waarin een Joodse man zijn zoontje voorhoudt dat het kampleven slechts een spel is.

'De jongen in de gestreepte pyjama' is een impliciete, maar keiharde confrontatie met de verschrikkingen van de holocaust. Maar het is ook een verhaal over de vriendschap tussen twee jongens, die sterker is dan de onmenselijkheid die hen omringt. Ook al kan die kracht het noodlottige eind ervan niet voorkomen.


© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt