De jongen in het Achterhuis - Sharon Dogar

'Hoe had Peter het in het Achterhuis?'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 30 april 2011

Vorige

Al voor verschijning was ‘De jongen in het Achterhuis’ van de Amerikaanse Sharon Dogar omstreden. Het boek beschrijft het verhaal dat we kennen uit het dagboek van Anne Frank door de ogen van Achterhuisbewoner Peter van Pels (Van Daan in het dagboek). Een intrigerende invalshoek, lijkt me, maar sommigen vonden het onkies: Anne's unieke getuigenis zou zich niet lenen voor een romanbewerking. Het boek zou getuigen van gebrek aan respect.

Maar is Peter in het dagboek niet ook een personage, dat van de schrijfster Anne Frank? De lezer ziet hem zoals Anne hem zag. ,,Iedereen kan lezen wat ze van me vindt”, zegt hij in Dogars boek, ,,zonder zich af te vragen wat ik zelf eigenlijk denk.” Dat is misschien een al te doorzichtige legitimatie van Dogars aanpak, maar er zit wel wat in: ook het perspectief van Peter verdient aandacht.

Er zat critici echter nog iets dwars: er zouden seksueel getinte passages in het boek voorkomen. Peter fantaseert inderdaad over vrijen, krijgt een natte droom en kust Anne. Maar Dogar beschrijft dat aannemelijk en integer. Het is te prijzen dat ze, in haar poging de bedeesde puber te begrijpen, de seksuele verlangens die bij zijn leeftijd horen niet heeft genegeerd.

Niet lang voor zijn dood, in het concentratiekamp Mauthausen, blikt Peter terug op de relatie die hij met Anne had. Aanvankelijk vindt hij haar een veel te aanwezige, nuffige kletskous, maar na verloop van tijd ontstaat er een wederzijdse verliefdheid. De groeiende aantrekkingskracht brengt ook twijfel: vinden ze elkaar alleen leuk omdat ze geen keus hebben? En mogen ze fysieke toenadering zoeken, alleen maar omdat ze weten dat het misschien hun enige kans is?

Dat innerlijke conflict en de behoudende reacties van de andere Achterhuisbewoners, die verder wat vlak getekend blijven, zijn mooi uitgewerkt. Ook de claustrofobie, de wanhoop en de verveling die de bewoners regelmatig overvallen zijn voelbaar.

Toch mist het boek de levendige scherpte van Anne’s pen: vaak klinkt Dogar te weeïg en gemaakt poëtisch: ,,Is dit wie ik ben? Een gat in de stilte.” De kinderachtige hoofdstuktitels (‘Peter worstelt met zijn gevoelens’) en de brave voetnoten leiden ook alleen maar af.

Waar het dagboek van Anne stopt, gaat Dogar door: met de arrestatie en kampervaringen. Natuurlijk grijpt dat aan, maar dat heeft meer te maken met de afschuwelijke feiten dan met het verteltalent van Dogar.
 
Sharon Dogar: De jongen in het Achterhuis. Vertaald uit het Engels door Aimée Warmerdam. De Fontein, Utrecht. ISBN 9789026160028; 320 blz. €16,95. Vanaf 13 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt