De Notenkraker - E.T.A. Hoffmann

'Klassieke ode aan de fantasie'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 16 december 2017

Vorige

Tsjaikovski maakte ‘De Notenkraker’ wereldberoemd, hoewel zijn ballet niet gebaseerd is op het oorspronkelijke kerstsprookje van Duitser E.T.A. Hoffmann, maar op een bewerking daarvan door Alexandre Dumas. In kinderboeken wordt ook meestal de balletversie aangehouden.

Maar de Fins-Britse (textiel)ontwerper Sanna Annukka besloot Hoffmanns origineel uit 1816 af te stoffen en te voorzien van schitterende, hedendaagse illustraties, die je misschien beter prints kunt noemen, omdat ze zo grafisch zijn, decoratieve patronen bevatten en het goed zouden doen op een koektrommel, kussen of aan de muur - in dit geval een compliment.

Het geheel oogt Scandinavisch, al roepen sommige beelden, zoals een paleis met uivormige torens, associaties op met Rusland (een knipoog naar Tsjaikovski?).

De strakke aanpak blijkt een prettige tegenhanger van Hoffmanns lyrische proza, dat voor deze uitgave behendig is afgeroomd. Met veel sfeer vertelt hij het heerlijke avontuur van Marie, die op kerstavond van haar mysterieuze peetoom een notenkraker krijgt in de vorm van een jongen. ’s Nachts komt die tot leven en is Marie getuige van een gevecht tussen hem en de zevenkoppige Muizenkoning.

Droom en werkelijkheid lopen steeds meer door elkaar. De peetoom vertelt Marie een sprookje over de achtergrond van het gevecht en zij concludeert daaruit dat de Notenkraker de betoverde neef van haar peetoom is en wil hem redden.

Het verhaal wordt steeds bloemrijker en opzwepender. Zo klimt Marie op een zeker moment via een cederhouten trapje door de mouw van vaders bontjas een poppenrijk in, dwaalt langs een limonaderivier naar een marsepeinen kasteel, waar pages brandende kruidnagels als fakkels dragen: suikerzoet, maar juist daarom zo genietbaar.

Overigens baseerde Annukka zich - piepklein minpuntje - op een Engelse vertaling van de Duitse brontekst. Zo kwamen er in plaats van bunte Bonbons typisch Engelse lemon drops in de kerstboom te hangen, merkwaardig vertaald als ‘citroendrups’. Inconsequent is ook dat alleen de achternaam ‘Staalboom’ is vernederlandst. Verder leest de Nederlandse tekst soepel en volgt inhoudelijk het Duitse origineel.

Met roodlinnen omslag en goudopdruk is deze klassieke ode aan de fantasie een fonkelend cadeau voor onder de kerstboom.

E.T.A. Hoffmann: De Notenkraker. Ill. Sanna Annukka. Vert. Elise Kuip. Blossom Books, 96 blz. € 17,99. Vanaf 6 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt