De verboden vraag - Michael Morpurgo

'Speel viool, maar geen Mozart'
Door Bas Maliepaard

Trouw boeken, 14 juni 2008

Vorige

In januari van dit jaar klaagde ik nog in een recensie van 'Het verbluffende verhaal van Adolphus Tips' dat het te lang onterecht stil bleef rond Michael Morpurgo. Maar het lijkt erop dat de aandacht voor zijn werk zachtjesaan weer toeneemt: dit jaar verschijnen er maar liefst twee boeken van zijn hand. Eind juli de veelbelovende roman 'Alleen op zee' en nu het rijk geïllustreerde juweeltje 'De verboden vraag'.

Wat het omvangrijke oeuvre van Morpurgo vooral interessant maakt, is zijn focus op de geschiedenis van de eerste helft van de twintigste eeuw. Met name de indrukwekkende boeken die hij over de wereldoorlogen schreef, vallen op door een sensitieve stijl en originele invalshoeken, vaak in de vorm van een raamvertelling.

In 'De verboden vraag' – zelfs een knap geconstrueerde dúbbele raamvertelling – krijgt de jonge journaliste Lesley de opdracht de wereldberoemde violist Paolo Levi te interviewen. Maar, waarschuwt haar chef, ze mag de verboden vraag niet stellen. Lesley heeft, net als de lezer, geen idee wat die vraag is en overmand door zenuwen biecht ze dat aan de musicus op. Die openhartigheid raakt bij Levi een snaar. Hij besluit Lesley het indrukwekkende verhaal van zijn jeugd te vertellen.

De vader van de negenjarige Paolo Levi is 'een violist die nooit viool speelt' en niet wil praten over zijn muzikale verleden. Zijn instrument ligt op een kast. Tot het moment dat Paolo in de ban raakt van een straatmuzikant en de viool meesmokkelt om van hem te leren spelen.

Dan blijkt dat de muzikant samen met Paolo's ouders in een concentratiekamp heeft gezeten. Daar werden zij gedwongen Mozart te spelen om de aangevoerde Joden 'op hun gemak te stellen' vlak voor ze de gaskamers in moesten.

Doordat die pijnlijke ervaringen in het kamp ontroerend, maar bondig zijn opgeschreven, blijft het accent liggen op het eigenlijke verhaal: hoe die afgrijselijke herinneringen ook naoorlogse generaties blijven beïnvloeden. Paolo's vader wilde na de bevrijding nooit meer spelen. Van zijn zoon verwachtte hij dat die een groot violist zou worden – als hij maar nooit muziek van Mozart zou uitvoeren.

De verboden vraag blijft onuitgesproken, maar na dit schokkende verhaal kun je die wel raden. Een doordenkertje voor kinderen, en een waardevol vertrekpunt voor een gesprek over (de verstrekkende invloed van) oorlog.

Lees ook de recensies over andere boeken van Michael Morpurgo:

  • 'Alleen op zee'
  • 'Het verbluffende verhaal van Adolphus Tips'
  • 'Kind van de wildernis'


© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt