Een halve hond heel denken - Joke van Leeuwen

'Bekijk het eens heel anders'
Door Bas Maliepaard

Trouw boeken, 31 mei 2008

Vorige

Als je een plaatje ziet waar een meisje en een hond voor de helft op staan, ga je er niet van uit dat die twee ook echt half zijn. Je denkt de andere helft van dat meisje en die hond erbij. Je ziet dus méér dan je eigenlijk ziet. Over zulke verbeeldingskracht en over misleidend beeld, gaat deze buitengewoon prikkelende gids door onze beeldcultuur.

In dertien hoofdstukken vol sprekende voorbeelden en visuele verrassingen, vertelt Joke van Leeuwen over verschillende manieren van kijken. Zo legt ze uit dat anderen kunnen bepalen hoe je beeld interpreteert. Op een nieuwsfoto van regeringsleiders, kijkt Vladimir Poetin naar iets buiten beeld. Van Leeuwens commentaar: ,,Volgens het onderschrift staat Poetin er wat verloren bij. Maar misschien had hij wel zin in koffie en was hij aan het kijken of iemand hem dat kon brengen."

Interessant is ook het hoofdstuk over 'zichtbare en onzichtbare lijnen'. Onzichtbare lijnen, de structuur waar een kunstenaar mee werkt, kunnen een schilderij opbouwen 'zoals tentstokken een tent'. Zichtbare lijnen kunnen beweging laten zien, geluid en zelfs geur. Op de afgebeelde cartoon kronkelen lijntjes uit de mond van de ene figuur in de neus van de andere. Verrek, denk je, ik weet hoe vies die lijntjes ruiken.

Het boek gaat verder over de werking van het oog, over kleuren en licht, perspectief en compositie, de Gulden Snede, over symboliek, reclame en inspiratie. Daarbij legt Van Leeuwen opmerkelijke parallellen tussen heden en verleden: vroeger hingen mensen een schilderij van luxe eten aan de muur om te laten zien wat ze zich konden veroorloven. Tegenwoordig leggen ze dure, glimmende tijdschriften op de salontafel.

Van Leeuwen wil de ogen van haar lezers openen en haar verwondering over de werking van beeld delen. Hoewel dat zeer goed lukt, had ik af en toe net iets meer willen lezen. Hoe kán het bijvoorbeeld dat wij die lijntjes met geur associëren? Waarom vinden we bepaalde vormen of kleuren mooi en andere niet? Waarom houden mensen van symmetrie? Kleine kanttekeningen, die eigenlijk laten zien dat Van Leeuwen haar werk goed heeft gedaan: je wordt enthousiast van dit boek en wilt meer weten en vooral zien.

Lees ook de recensies over andere boeken van Joke van Leeuwen:

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt