Ik ben een gorilla - Katherine Applegate

'Free Ivan!'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 13 september 2014

Vorige

Toen gorilla Ivan in 1994 werd opgenomen in de dierentuin van het Amerikaanse Atlanta, had hij 27 jaar geen soortgenoot gezien. Bijna drie decennia had het dier, als baby uit  Congo gehaald,  alleen doorgebracht in een geestdodend verblijf in een winkelcentrum. Daaraan kwam pas een einde nadat een tv-documentaire grote verontwaardiging over zijn lot had losgemaakt.

Ivans treurige geschiedenis inspireerde Katherine Applegate tot het wensvervullende kinderboek ‘Ik ben een gorilla’, een bestseller die werd bekroond met de Newbery Medal (de Amerikaanse Gouden Griffel) en die zowel herinnert aan E.B. White’s klassieker ‘Charlotte’s web’  als aan de orka-film ‘Free Willy’.

Door de ogen van Ivan kijken we rond in zijn domein, ‘opgefleurd’ met een autobandschommel, een oude tv en een muurschildering van een oerwoud, die zijn gevangenschap pijnlijk benadrukt: “Bloemen zonder geur en bomen zonder wortels en een waterval zonder water.”

Hij slijt zijn dagen met tekenen, vingerverven en luisteren naar straathond Bob en naar zijn buurvrouw, de afgedankte circusolifant Stella, die mooi kan vertellen. “Ik hou van verhalen met een zwart begin, een stormachtig middenstuk en aan het eind een onbewolkte blauwe hemel”, zegt Ivan.

Zijn poëtische vertelstem, die dankzij de ultrakorte alinea’s en vele witregels een heel eigen ritme heeft, overtuigt niet altijd. Soms klinkt hij naïef: zoenende mensen op tv doen aan ‘gezichtslikken’. Soms juist veel te wereldwijs en pompeus: “Ik zag dat ze naar hem keek zoals een kunstenaar naar de wereld kijkt als hij die wil begrijpen.” En ook Stella klinkt te menselijk als ze zegt: “Een onvoorspelbare soort, Homo Sapiens.”

Toch sluit je Ivan in je hart – hoe kun je ook anders? Als er een babyolifantje in het winkelcentrum bij komt, besluit Ivan dat zij niet mag eindigen zoals Stella en hij. Gebruikmakend van zijn schilderspullen, weet hij aan trouwe bezoekster Julia zijn wensen kenbaar te maken.

Applegate legt haar boodschap er wel erg dik op, er verschijnt zelfs een demonstrant met het bord: “Olifanten zijn ook mensen!” Elders gaat ze subtieler te werk. Als Ivan voor het eerst buitenkomt, geeft ze zijn indrukken ontroerend weer in een bladzijde vol losse woorden: lucht, gras, boom, stok. En als er staat dat Ivan zich ‘probeert te herinneren hoe het was om gorilla te zijn’, voel je welk onrecht hem is aangedaan.
 
Katherine Applegate: Ik ben een gorilla. Vertaald uit het Engels door Harry Pallemans. Lannoo; 300 blz. € 12,99. Vanaf 9 jaar.

Lees ook de recensies over andere boeken van Katherine Applegate:

 

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt