Jonge Vlieger - Ellen van Velzen

'Vliegers tegen het Kwaad'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 20 april 2013

Vorige

Het opvallende debuut van Ellen van Velzen (1983) schreeuwt om een verfilming. Al was het maar omdat je alles dan eens 'in het echt' zou kunnen zijn: het bijzondere, middeleeuws aandoende dorp op palen, omringd door een zwerm van 496 vliegers. Die vliegers zijn verankerd aan een balustrade rond het dorp en ‘bespikkelen de strakblauwe hemel als honderden rode, witte, blauwe en groene vlinders’.

Veel fantasy-debuten barsten van de clichés, maar Van Velzen roept met haar vliegerdorp een betoverend, origineel beeld op en dompelt je trefzeker onder in een geheimzinnige sfeer. Geen Potter-tovenarij, maar de magie van oud, mysterieus volksgeloof, die eerder doet denken aan de ‘Juniper’-trilogie van Monica Furlong.

Al sinds Jani (12) zich kan herinneren zijn Ouwe Vlieger en Nieuwe Vlieger verantwoordelijk voor de vliegers, die het afgelegen dorp beschermen tegen de gevaren uit het woud. De vliegers vormen een brug tussen hemel en aarde, zegt Ouwe Vlieger, ze trekken goede geesten aan en stoten kwade af. Maar op een dag vindt een dorpeling onder verdachte omstandigheden de dood en klinkt er ijselijk geschreeuw op uit het woud.

Welk kwaad er op de loer ligt, onthult Van Velzen pas aan het eind van het boek. Daardoor zakt de spanning wat in, maar het verhaal dat overblijft boeit gelukkig ook. Jani ontdekt zijn roeping: vliegeraar worden. Geen voor de handliggende toekomst, want de ongetrouwde vliegeraars zijn de buitenstaanders van het dorp, bewonderd maar onbegrepen, en daardoor vaak mikpunt van spot. Jani's moed om zijn bestemming te volgen - een klassiek thema - geeft het verhaal de nodige diepte.

Ingetogen en daardoor juist ontroerend, beschrijft Van Velzen Jani’s inwijding in de geheimen van de vliegeraars. Vooral de langzaam groeiende vriendschap met Nieuwe Vlieger, die kinderen haat en Jani met een zweep afrost als die een vlieger loslaat, maakt indruk. Uiteindelijk speelt Jani een beslissende rol in de spectaculaire finale, waarin het gevaar een gezicht krijgt.

Op details klinken de zinnen van Van Velzen te zalvend; de vliegeraars praten bijvoorbeeld telkens ‘zacht’, uiten vooral wijze woorden en noemen Jani in elke dialoog wel vaderlijk ‘jongen’. Het mag de volgende keer iets pittiger en nóg zintuiglijker, maar we hebben er met Van Velzen wel een uitstekende verteller bij.
 
Ellen van Velzen: Jonge Vlieger. Lemniscaat, Rotterdam. 223 blz. € 14,95. Vanaf 11 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt