Mijn laatste dag als genie - Tanneke Wigersma

'Meije verzwijgt dat ze dood gaat'
Door Bas Maliepaard

Trouw boeken, 17 november 2007

Vorige

Het komt voor dat meisjes zich jongens voelen en andersom. Dat ze in een verkeerd lichaam zijn geboren en liever iemand van het andere geslacht willen zijn. De vijftienjarige Meije vraagt zich af of het ook kan dat je helemaal geen lichaam wilt zijn. Zolang ze zich kan herinneren, voelt zij zich al misplaatst in haar lijf en op de wereld. Ze schrijft in haar dagboek: ,,Iemand die niet op aarde wil zijn kun je geen ander lichaam geven, die moet een andere ziel, en dat is nog niet mogelijk. Dan blijft alleen de dood over."

Een jeugdroman waarin de levensmoeheid en doodswens van een puber centraal staat, heb ik nog niet eerder gelezen. Boeken genoeg over depressieve tieners, maar die gaan nooit over onverklaarbare ongelukkigheid. Er wordt meestal een reden aangevoerd. Maar Meije is een meisje zonder trauma's, met lieve ouders, een beste vriendin en een voorspoedige schoolcarrière. Toch ervaart ze het leven als een lange lijdensweg. Wat dat betreft is 'Mijn laatste dag als genie' een gedurfd en misschien zelfs taboedoorbrekend boek.

Meije's probleem lijkt zichzelf op te lossen als er op een dag wordt ontdekt dat ze ongeneselijk ziek is. Het gaat snel bergafwaarts en ze overlijdt. In de dagen erna, het tweede deel van de roman, leest haar beste vriendin Fay in Meije's dagboek en doet een schokkende ontdekking. Meije wist al in een vroeg stadium dat ze kanker had, maar heeft er bewust niets aan laten doen. Dat was haar manier om zelfmoord te plegen.

Deze onthutsende scène komt zo diep binnen, dat je er onpasselijk van wordt. Dat gebeurt vooral omdat Meije zo onvoorstelbaar tevreden, bijna vrolijk, over haar keuze schrijft. Bijvoorbeeld na een vakantie: ,,Hoera, vandaag had ik mijn laatste eerste schooldag".

Het is gek genoeg ook die lichte toon die het boek enigszins draaglijk maakt. Met die vervreemdende opgetogenheid, met scherpe dialogen en humor houdt Wigersma een teveel aan sentimentaliteit buiten de deur.

Toch gaat het aan het einde mis. Fay besluit haar bevindingen tijdens de crematie aan alle onwetende nabestaanden te vertellen. Het wordt een theatrale speech en aan het eind ervan 'hoort' ze Meije in haar hoofd spijt betuigen over haar daad. Waarom moet zo'n integer boek eindigen als een slechte Amerikaanse film met een halfslachtig happy end vol effectbejag? Dat kun je niet maken als je over zo'n dramatisch thema schrijft.

Er zit me nog iets dwars: dit verhaal gaat teveel over hoe het leven van Meije eindigt en te weinig over hoe het leven van Fay doorgaat. Tegenover de levensmoeheid van die éne puber staat nauwelijks echte levenslust. Fay's stem had tussen de heftige dagboekfragmenten door sterker mogen klinken. Door nadrukkelijker te beschrijven wat Fay aan het leven bindt en wat haar de moed geeft om door te gaan, had Wigersma het boek subtieler 'hoopvol' kunnen laten eindigen dan ze nu doet.

Dit is een boek voor jongeren vanaf 16 jaar.

Lees ook de recensies over andere boeken van Tanneke Wigersma:

  • 'Ole durft'
  • 'Spiegelmeisje'


© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt