Verhalen voor de vossenbroertjes - Lida Dijkstra

'Rekelse verhalen over Reinaert
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 29 oktober 2011

Vorige

Aan het eind van het middeleeuwse epos ‘Van den vos Reynaerde’ krijgen beer Bruun en wolf Isengrijn van koning Nobel het privilege om de gemene Reinaert en zijn familie ongestraft te molesteren. Lida Dijkstra vroeg zich af hoe het de familie daarna is vergaan, vooral zijn zoons Reinaerdijn en Rosseel. Vanuit hun perspectief schreef ze een zeer origineel vervolg, waarmee ze de kwaliteit van haar Ovidiusbewerking ‘Wachten op Apollo’ evenaart.

In korte, ritmische regels vertelt Dijkstra hoe de vossenbroertjes zich een beeld vormen van hun afwezige vader, die in ballingschap leeft. Over zijn sluwe streken worden veel verhalen verteld: door moeder op de bedrand, in de kroeg, door de wagenspelers en Bruun, die hier niet tot ‘molesteren’ overgaat. Wel houdt hij de broertjes in opdracht van de koning nauwlettend in de gaten en poogt hij hun verering van Reinaert te temperen.

Zo passeren de bekende streken de revue, maar Dijkstra voegt ook geslaagde nieuwe toe. Bijvoorbeeld als Reinaert de wolvin Hersint wijsmaakt dat ze haar staart in een wak moet hangen om vis te vangen. Het arme beest vriest vast.

Dijkstra zet haar vertelling niet op rijm, maar haar taal is wel bijzonder klankrijk: ‘Een troep ratten/ dobbelde om een goor/ uitziende stapel voedsel’. Ze speelt met alliteraties, gebruikt frisse beelden en opzettelijk belegen taal als ‘schemel’ en ‘vossenmoer’ om de middeleeuwse wortels van dit boek te benadrukken: ‘Rekels, wanneer ik jullie nog eens/ betrap op schelmenstreken,/ zal jullie achterwerk harder/ gloeien dan de zon in Afrika.’

Er zitten ook grapjes in de zinnen verstopt. De wagenspelers zijn naar eigen zeggen ‘bekroond door koning Oscar van het Holle Woud’ en het zinnetje ‘Ik ben dol op kip’ is voor meerdere uitleg vatbaar.

Maar het mooiste is wel dat Reinaert bij Dijkstra meer lagen heeft dan in het oorspronkelijke verhaal. Daarin is hij toch vooral een leugenaar, een moordenaar. Hier komen meerdere stemmen aan bod: moeder vergoelijkt Reinaerts daden, Bruun dikt diens slechtheid aan, de wagenspelers bezingen zijn heldendom. De lezer mag, net als de vossenbroertjes, zelf kiezen hoe hij Reinaert ziet. Of zoals de vossenmoer het zegt: ‘Iedere verteller/ maakt zijn eigen verhaal./ Iedere luisteraar hoort wat hij wil horen.’ Een compliment voor de vormgeving en de puntgave illustraties van Thé, die doen denken aan middeleeuwse miniaturen.

Lida Dijkstra: Verhalen voor de vossenbroertjes. Ill. Thé Tjong-Khing. Pimento, Amsterdam. ISBN 9789049924683; 125 blz. € 14,95. Vanaf 10 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt