Vuurbom - Harm de Jonge

'Klasgenoten met een moordmotief'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 14 januari 2012

Vorige

Alleen sterrenkoks weten met dezelfde ingrediënten steeds opnieuw een verrassend gerecht te bereiden. Zo werkt het met schrijvers ook: er zijn er maar weinig die telkens over hetzelfde onderwerp kunnen schrijven zonder dat het gaat vervelen. Harm de Jonge (1939) is zo’n auteur. Hij bouwt al jaren aan een uitzonderlijk coherent oeuvre over  raadselachtige vriendschappen, die even plotseling beginnen als eindigen.

‘Vuurbom’ sluit naadloos aan bij boeken als ‘Josja Pruis’ en ‘Flessenpost uit Amsterdam’: opnieuw blikt een jongen terug op een vriendschap die inmiddels geëindigd is. Heftig dit keer, want Jimmie (13) ligt in het ziekenhuis en beweert tegenover politieman Ratelbuis dat hij zijn vriend en klasgenoot Bram met een zelfgemaakte bom heeft vermoord. Hoe het precies gegaan is, weet hij alleen niet meer. Geholpen door de zachtaardige verpleegster Agnes, die in Jimmie’s onschuld gelooft, reconstrueert hij uit versnipperde herinneringen hoe hij tot zijn daad kwam.

Het boek leest daardoor als een zorgvuldig opgebouwde whydunnit. Maar ook als een whodunnit, want al snel blijken meer klasgenoten – die jammer genoeg veel te eendimensionaal blijven –- een motief te hebben om nieuwkomer Bram iets aan te doen. Mooi hoe deze jongen zich van eigenaardige, maar vrolijke vreemdeling ontpopt tot een manipulatief, gewetenloos mannetje dat Jimmie meezuigt in zijn nare spelletjes.

Hoewel het verhaal in het nu speelt, krijg je sterk het gevoel dat je een oud jongensboek leest. Of eigenlijk: het boek van een oude jongen. Het werk van De Jonge ademt door taalgebruik, decor en attributen wel vaker de sfeer van zijn eigen naoorlogse jeugd en dat vormt voor een deel de charme. Maar dit keer klinkt die ouderwetse toon dissonant; hij leidt af en schuift De Jonge als schrijver te veel naar de voorgrond.

Er komen computers en mobieltjes voorbij, maar kinderen heten Toosje Zoethout en Sam Tuitman, spelen met modeltreintjes, luisteren naar Queen en Eric Clapton, schelden elkaar uit voor rattenkeutel en ezelskop en maken – o, de  vlegels! – met fietskogeltjes een deurslot onklaar. De tegenstellingen wekken ergernis: wat in ander werk overkwam als authentiek ouderwets, lijkt nu plots kitscherige nostalgie. Bovendien trek je het inlevingsvermogen van de auteur in  twijfel: deze oubollige man heeft vast geen flauw benul van wat er speelt in de levens van moderne pubers. Een onnodige smet op een boek dat wat verhaal en spanningsopbouw betreft tot zijn betere behoort.

Harm de Jonge: Vuurbom. Van Goor, Houten. ISBN 9789000303298; 150 blz. € 14,99. Vanaf 12 jaar.

Lees ook de recensies van andere boeken van Harm de Jonge:

Lees ook het interview met Harm de Jonge uit Trouw:
 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt