Zeven minuten na middernacht - Patrick Ness

'Een diep, donker verdriet'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 9 november 2013

Vorige

Een enkele keer bereikt een jongerenroman een groot volwassen publiek. Denk aan ‘Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht’ van Mark Haddon of recenter ‘De boekendief’ van Marcus Zusak. Hetzelfde zou kunnen gebeuren met ‘Zeven minuten na middernacht’ van Patrick Ness, want kort na verschijning is er al een aardige ‘buzz’ rond dit boek ontstaan. Vroege lezers zijn het over één ding eens: bij dit verhaal houd je het niet droog.

Een tranentrekker dus, al suggereert dat goedkope emotie, terwijl het hier gaat om een diep, donker verdriet dat in de jeugdliteratuur zelden zo intens en confronterend is beschreven. Ness baseerde zich op een idee van schrijfster Siobhan Dowd, die aan kanker stierf voor ze het kon uitwerken.

Ook de alleenstaande moeder van hoofdpersoon Conor (13) heeft kanker. Daarom wordt hij door leerkrachten ontzien en door schoolgenoten gemeden. Vreselijk vindt Conor dat, medelijden maakt hem onzichtbaar en eenzaam. Het is voor hem bijna van levensbelang dat pester Harry hem wél ziet en hem dagelijks in elkaar slaat. Knap hoe scherp Ness deze ingewikkelde emotie ontleedt.

Conor wordt geplaagd door een terugkerende nachtmerrie, waarvan de lezer slechts een onheilspellende flard opvangt. Op een nacht schrikt Conor daaruit wakker, maar lijkt het alsof hij nog droomt. De taxusboom achter zijn huis, vormt zich krakend tot een griezelige reus. ‘Conor…’, roept het monster en zijn warme, naar compost geurende adem waait de slaapkamer binnen. Huiveringwekkend beschreven en in beeld gebracht op de grimmige zwartwittekeningen. Maar Conor is niet bang: zijn nachtmerrie is veel enger.

Dat het om een taxus gaat, is een mooie vondst: de boom is een belangrijk ingrediënt van een kankermedicijn. Toch is het monster niet gekomen om Conor’s moeder te genezen, maar om hém te genezen. Hij vertelt Conor drie ontregelende verhalen, die spelen met zijn opvattingen over schuld en boete, goed en kwaad, die hem leren met zijn verdriet om te gaan en zijn moeder los te laten. "Er bestaan geen woestere wezens dan verhalen", gromt het monster. Ten slotte zal Conor zelf een verhaal moeten vertellen, over ‘zijn waarheid’, die opspeelt in de nachtmerrie.

De dood van Conors moeder werpt zijn schaduw over het verhaal, maar wordt nergens benoemd, Ness verstopt die subtiel in de drie puntjes aan het eind van onvoltooide zinnen als "Waarom doet toch iedereen alsof…".

Een geestige dialoog of observatie brengt hier en daar lucht in het verder toch erg droevige verhaal. Als moeder op sterven ligt, vertelt Conor het monster eindelijk over zijn grootste angst. Een verpletterend, dapper slot.
 
Patrick Ness: Zeven minuten na middernacht. Vertaald uit het Engels door Manon Smits. Ill. Jim Kay. De Geus, Breda. 216 blz. € 19,95. Vanaf 12 jaar.

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt