Zout van de zee - Ruta Sepetys

'De grootste scheepsramp'
Door Bas Maliepaard

Trouw Boeken, 2 juli 2016

Vorige

Niet het zinken van de Titanic is de grootste scheepsramp ooit, maar de ondergang van het cruiseschip Wilhelm Gustloff, op 30 januari 1945 door Russische torpedo's in de Baltische zee tot zinken gebracht. Naar schatting negenduizend mensen vonden de dood.

De boot werd op dat moment ingezet voor Operatie Hannibal, de massale evacuatie van Duitse burgers en militairen uit Oost-Pruisen, op de vlucht voor de oprukkende Russen.

In de aangrijpende pageturner 'Zout van de zee' van de Amerikaanse Ruta Sepetys volgen we vier jongeren in aanloop naar de ramp; ieder van hen krijgt een eigen hoofdstuk. Drie van hen ontmoeten elkaar tijdens de barre tocht door Oost-Pruisen naar de noordkust, waar ze ingescheept worden.

De Litouwse verpleegster Joana (21) is gevlucht voor Stalin en hoopt vanwege haar Duitse voorouders in Duitsland terecht te kunnen. De Poolse Emilia (15) heeft een traumatische ontmoeting met Russische soldaten achter de rug en probeert zonder documenten te ontkomen. Oost-Pruis Florian (19) is met vervalste koerierspapieren op weg naar Denemarken. De vierde jongere ontmoeten ze in de haven: de onsympathieke jonge nazi-matroos Alfred, die in gedachten pocherige liefdesbrieven schrijft aan een meisje. Sterk dat Sepetys naast de personages met wie het eenvoudig meeleven is, ook een minder prettige figuur neerzet.

Alle jongeren hebben een schokkend oorlogsgeheim dat ze na verloop van tijd met elkaar of de lezer delen. Dat van Florian is jammer genoeg onnodig jongensboekachtig: hij heeft de sleutel van de plek waar een van de grootste kunstschatten ligt die door de nazi's zijn geroofd. Een ongeloofwaardige lijntje in een verder juist zo realistisch relaas.

Sepetys sleept je mee in een toegankelijke, beeldende stijl, die meestal raak is, maar soms net wat te gezwollen klinkt. Een enkele keer, vooral in de eerste helft, wordt het verhaal ook iets te nadrukkelijk onderbroken door onhandig opgelepelde historische info.

De afschuwelijke details over de oorlog en de scheepsramp schrijft Sepetys onomwonden op. Verkrachting, moord, bevroren lijken langs de weg, dobberende dode kinderen: ze schetst een keihard, ontluisterend beeld van deze tamelijk onbekende episode uit de Tweede Wereldoorlog, waarin ze zich, getuige haar uitgebreide verantwoording, zeer zorgvuldig heeft verdiept.

Ruta Sepetys: Zout van de zee Vert. Aleid van Eekelen-Benders. Luitingh-Sijthoff, 414 blz. €17,99. Vanaf 15 jaar

 

© Bas Maliepaard 2018 | Disclaimer | Ontwerp - pmsmt